Bijnieren zijn twee kleine orgaantjes die vlak bij de nieren liggen, maar daar verder weinig mee te maken hebben. Ze produceren hormonen die belangrijk zijn voor de stofwisseling van het dier. Bij veel fretten vanaf 3 jaar leeftijd ontaarden de bijnieren. Deze ontaarde bijnieren zullen op een gegeven moment teveel geslachtshormonen produceren (androgenen, oestrogenen en progesteron). Deze overmaat aan hormonen maken het dier ziek.

Bij de meeste fretten wordt het bijnierprobleem in het beginstadium veroorzaakt door een goedaardige ontaarding. Bij enkele fretten kan zich hieruit uiteindelijk een kwaadaardige ontaarding (tumor) ontwikkelen. 

Ziekteverschijnselen

In het begin van de ziekte komen de symptomen vaak in lichte mate alleen in de lente, zomer of herfst voor. Pas het volgende voorjaar komen ze weer terug en zijn dan duidelijker en meestal blijvend.

Symptomen (in volgorde van frequentie van voorkomen):

  • Kaalheid wordt het meest waargenomen, meestal min of meer symmetrisch op de romp, kop of aan de poten. Fretten kunnen vrijwel helemaal kaal worden. Niet verwarren met het "kale staarten syndroom" in de zomer waarbij alleen de staart kaal wordt.
  • Droge, dunne vacht.
  • Jeuk, dit is een enkele keer het enige wat de eigenaar aan het fretje merkt. Veel fretten hebben regelmatig last van jeuk zonder dat er sprake is van een bijnierprobleem. Blijft de jeuk echter aanhouden of wordt deze steeds erger dan kan bij een oudere fret wel degelijk sprake zijn van een afwijkende bijnier.
  • Gezwollen vrouwelijk geslachtsorgaan bij een gesteriliseerd vrouwtje.
  • Sexueel gedrag bij gecastreerde of gesteriliseerde fretten. B.v. een mannetje dat weer gaat dekken of een vrouwtje dat gaat slepen met andere fretten.
  • Toegenomen lichaamsgeur. Door de geslachtshormonen neemt de vetsecretie van de huid toe.
  • Minder speels, meer slapen.
  • Gewichtsverlies
  • Moeite met plassen bij mannetjes. Door de hormonen wordt de prostaat vergroot en deze drukt het lumen van de plasbuis dicht. Dit is een levensgevaarlijke situatie. Ook dit kan soms het enige verschijnsel zijn.

Niet alle verschijnselen zijn bij elke fret waarneembaar. Het kaal worden valt wel het meeste op en is bij 60% van de fretten met een bijnierprobleem aanwezig.

kale fretKaalheid ten gevolge van een bijnierprobleem

Diagnose
De diagnose wordt gesteld aan de hand van de symptomen, een uitgebreide buikpalpatie (het betasten van de organen in de buik) en bloedonderzoek. Voor dierenartsen die minder bedreven zijn in het palperen van de buik kan een echo van de buik nodig zijn. Echter, de bijnieren zijn meestal zeer klein en kleine afwijkingen zijn niet goed zichtbaar met de echo. Ook kan de echo niet het verschil in hardheid en stevigheid aantonen wat ontstaat bij een beginnende afwijking.

Hoe komt het dat fretten last hebben van ontaarde bijnieren?

Er zijn aanwijzingen dat de hersenen (hypothalamus/hypofyse) bij het ouder wordende fretje hormonen gaan produceren die de bijnieren overmatig stimuleren. Door deze stimulatie gaan de bijnieren vervolgens te veel geslachtshormonen produceren. Deze overmaat aan geslachtshormonen maken het fretje ziek door hun inwerking op bijvoorbeeld de huid, geslachtsorganen, het beenmerg en de prostaat.

Aangezien de hormonen van de hersenen op beide bijnieren effect hebben, zijn meestal beide bijnieren aangetast. Vaak geven ze pas na elkaar problemen. Hierdoor zal na het verwijderen van een enkele bijnier bijvoorbeeld pas een jaar later de andere bijnier problemen gaan geven.

De oorzaak is helaas nog niet opgehelderd, maar er wordt wel onderzoek naar gedaan. De Universiteit van Utrecht bekijkt momenteel de rol van castratie/ sterilisatie van jonge fretten met betrekking tot het ontstaan van bijniertumoren. 

Wat is de beste behandeling?


  1. Een hormoonimplantaat: De beste behandeling van een bijnierprobleem is de (levenslange) behandeling met implantaten.
  2. Chirurgie: chirurgie van de bijnier wordt in de Frettenkliniek alleen nog maar gedaan als het implantaat onvoldoende effect heeft. Of indien de aangetaste bijnier snel groeit en duidelijk veel groter wordt..

N.B. Het is belangrijk dat deze operatie alleen wordt uitgevoerd door hierin gespecialiseerde dierenartsen welke over de juiste kennis en speciaal instrumentarium beschikken. De rechter bijnier zit namelijk vast aan de achterste holle ader. Het verwijderen van deze bijnier is een moeilijke procedure en kan bij onvoldoende ervaring of onjuiste chirurgietechniek tot dodelijke bloedingen of onvoldoende wegname leiden.

Het voorkomen van bijnierproblemen
Op dit moment loopt een onderzoek aan de Universiteit te Utrecht waar door middel van hormoonimplantaten jonge fretten zijn gecastreerd en gesteriliseerd. Het is te verwachten dat deze fretten later minder last krijgen van bijnierproblemen. Maar er is nog niets zeker en het onderzoek zal nog enige jaren duren.

Om bijnierproblemen te voorkomen is er ook de mogelijkheid om bij gezonde gecastreerde en gesteriliseerde fretten een implantaat te zetten vanaf de leeftijd van 5 à 6 jaar.

bijnierprobleem Een beginnende kaalheid op de rug boven de staartbasis bij een fret met een bijnierprobleem